ধেমাজিৰ জোনাইত ঐতিহাসিক তেলৰ সন্ধান: অসমৰ শক্তি অৰ্থনীতি, প্ৰত্যাহ্বান আৰু ভৱিষ্যতৰ এক দীৰ্ঘম্যাদী খতিয়ান

 

অসমৰ বুকুত কিমান যে ৰহস্য আৰু ঐশ্বৰ্য লুকাই আছে, তাৰ কোনো সীমা নাই। কেইবাদশক ধৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ দক্ষিণ পাৰৰ জিলাসমূহ যেনে ডিব্ৰুগড়, তিনিচুকীয়া, শিৱসাগৰ আৰু চৰাইদেউ আদিক অসমৰ তেল অৰ্থনীতিৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈ আহিছিল। ডিগবৈ, দুলীয়াজান, মৰাণ বা নাজিৰাৰ নাম ল’লেই আমাৰ চকুৰ আগত ভাঁহি উঠে তেলৰ কুঁৱা, ডাঙৰ ডাঙৰ উদ্যোগ আৰু তাৰ পৰা গঢ়ি উঠা এক আঢ্যৱন্ত জীৱনশৈলী। কিন্তু ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই পৰম্পৰা ভাঙি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰতো প্ৰকৃতিয়ে উজাৰি দিছে নিজৰ লক্ষ্মী ভাণ্ডাৰ। ধেমাজি জিলাৰ জোনাই মহকুমাৰ কবু চাপৰিত অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে আৱিষ্কাৰ কৰিছে খাৰুৱা তেল আৰু হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ এক বৃহৎ ভাণ্ডাৰ।

অসমৰ দৰে এখন উন্নয়নশীল ৰাজ্যৰ বাবে, বিশেষকৈ বানপানী আৰু খহনীয়াৰ কৱলত পৰি থকা ধেমাজি-জোনাই অঞ্চলৰ বাবে এই বাতৰিটো সঁচাকৈয়ে এক অতিকৈ উল্লেখনীয় আৰু ডাঙৰ ভাল খবৰ। ই কেৱল এটা উদ্যোগিক আৱিষ্কাৰেই নহয়, ইয়াৰ সৈতে সাঙোৰ খাই আছে উত্তৰ পাৰৰ হেজাৰ হেজাৰ মানুহৰ ভাগ্য, সংস্থাপনৰ সপোন আৰু এক নতুন যুগৰ আৰম্ভণি। এই লেখাটোৰ জৰিয়তে আমি এই সমগ্ৰ বিষয়টোৰ বিভিন্ন দিশ যেনে— অৰ্থনৈতিক বিকাশ, আন্তঃগাঁথনিৰ পৰিৱৰ্তন, নিবনুৱা সমস্যা সমাধানৰ সম্ভাৱনা আৰু আটাইতকৈ স্পৰ্শকাতৰ বিষয় হিচাপে পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ অত্যন্ত সহজ-সৰল ভাষাত বিতংভাৱে আলোচনা কৰিম।

১. আৱিষ্কাৰৰ পটভূমি আৰু ইয়াৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব
প্ৰথমতে আমি বুজি ল’ব লাগিব যে এই আৱিষ্কাৰটো কিয় ইমান ঐতিহাসিক। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ জিলাসমূহ, বিশেষকৈ ধেমাজি আৰু লখিমপুৰক সদায় কৃষিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল জিলা হিচাপে জনা যায়। ইয়াত কোনো ডাঙৰ কল-কাৰখানা বা প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ বাণিজ্যিক খনি ইয়াৰ পূৰ্বে আৱিষ্কাৰ হোৱা নাছিল। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে চলোৱা এক দীৰ্ঘদিনীয়া ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপৰ অন্তত জোনাইৰ কবু চাপৰি ১ নং কুঁৱাত প্ৰায় ৪,৩০০ ৰ পৰা ৪,৪০০ মিটাৰ গভীৰতাত খাৰুৱা তেলৰ অৱস্থিতি ধৰা পৰে।
ইয়াৰ গভীৰতাৰ পৰাই বুজিব পাৰি যে মাটিৰ প্ৰায় চাৰি কিলোমিটাৰতকৈও অধিক তলত এই সম্পদ লুকাই আছিল। উত্তৰ পাৰত এনেদৰে তেল পোৱাটোৱে অসমৰ ভূ-তাত্ত্বিক মানচিত্ৰখনকে সলনি কৰি পেলাইছে। ইয়াৰ অৰ্থ এয়েই যে কেৱল কবু চাপৰিয়েই নহয়, অনাগত দিনত উত্তৰ পাৰৰ অন্যান্য অঞ্চলতো এনে ধৰণৰ প্ৰাকৃতিক গেছ বা তেল পোৱাৰ সম্ভাৱনা বহুখিনি বৃদ্ধি পালে।

২. অসমৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশ আৰু ৰাজহ বৃদ্ধি
যিকোনো ৰাজ্য বা দেশৰ বাবে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ আৱিষ্কাৰ হ’ল অৰ্থনৈতিক উন্নতিৰ মূল চাবিকাঠি। অসম চৰকাৰে বৰ্তমান দক্ষিণ পাৰৰ তেল ক্ষেত্ৰসমূহৰ পৰা বছৰি হাজাৰ হাজাৰ কোটি টকা কেৱল ৰয়েল্টী বা স্বত্ব আৰু স্থানীয় কৰ হিচাপে লাভ কৰে। ধেমাজিৰ এই নতুন ভাণ্ডাৰৰ পৰা যেতিয়া বাণিজ্যিক উৎপাদন সম্পূৰ্ণৰূপে আৰম্ভ হ’ব, তেতিয়া ৰাজ্য চৰকাৰৰ এই ৰাজহৰ পৰিমাণ বুজন পৰিমাণে বৃদ্ধি পাব।

চৰকাৰে লাভ কৰা এই অতিৰিক্ত ধনেৰে সমগ্ৰ অসমৰ শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু কল্যাণকামী আঁচনিসমূহৰ বাবে পুঁজিৰ যোগান ধৰাটো সহজ হ’ব। ধেমাজি আৰু জোনাই অঞ্চলৰ স্থানীয় বজাৰখনত টকাৰ প্ৰচলন বৃদ্ধি পাব। যেতিয়া এটা ডাঙৰ উদ্যোগ আহে, তেতিয়া তাৰ লগে লগে হোটেল ব্যৱসায়, গাড়ীৰ ভাড়া, বাসস্থানৰ ব্যৱসায় আৰু দৈনিক প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীৰ বিক্ৰী বহুগুণে বাঢ়ি যায়। ফলত স্থানীয় ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ ঠিকাদাৰলৈকে সকলোৰে আৰ্থিক স্থিতি মজবুত হ’ব।

৩. আন্তঃগাঁথনিৰ অভূতপূৰ্ব পৰিৱৰ্তন
ধেমাজি আৰু জোনাই অঞ্চলৰ এটা ডাঙৰ সমস্যা হৈছে ভিতৰুৱা অঞ্চলসমূহৰ যাতায়াত আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ অনগ্ৰসৰতা। বগীবিল দলং নিৰ্মাণ হোৱাৰ পিছত যোগাযোগ ব্যৱস্থা কিছু উন্নত হৈছে যদিও কবু চাপৰি বা ইয়াৰ আশে-পাশে থকা নদীপৰীয়া অঞ্চলসমূহ এতিয়াও বহুখিনি পিছপৰা।
তেল উৎপাদনকাৰী প্ৰতিষ্ঠানসমূহে যেতিয়া কাম আৰম্ভ কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকৰ গধুৰ যন্ত্ৰ-পাতি আৰু তেল কঢ়িওৱা বাহনসমূহ চলাচল কৰিবৰ বাবে পকী আৰু মজবুত পথৰ প্ৰয়োজন হয়। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে নিজৰ স্বাৰ্থতে আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতা পুঁজিৰ জৰিয়তে অঞ্চলটোত পকী পথ, দলং আৰু আধুনিক যোগাযোগ ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিব। ইয়াৰ উপৰি, কৰ্মচাৰী আৰু স্থানীয় ৰাইজৰ বাবে উন্নত চিকিৎসা কেন্দ্ৰ, আধুনিক সা-সুবিধাযুক্ত বিদ্যালয় আৰু খোৱাপানীৰ ব্যৱস্থা কৰাটো এনে উদ্যোগসমূহৰ এক নিয়মীয়া কাৰ্যসূচী। ফলত অনাগত ১০-১৫ বছৰৰ ভিতৰত জোনাই অঞ্চলটো দুলীয়াজান বা দিগবৈৰ দৰে এখন আধুনিক আৰু চহকী ঔদ্যোগিক চহৰলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱাৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনা আছে।

৪. নিবনুৱা সমস্যা সমাধানৰ নতুন আশা
অসমৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত এটা হৈছে নিবনুৱা সমস্যা। বিশেষকৈ ধেমাজি জিলাৰ হাজাৰ হাজাৰ শিক্ষিত যুৱক-যুৱতীয়ে কৰ্মসংস্থাপনৰ অভাৱত বহিঃৰাজ্যলৈ ঢাপলি মেলিবলগীয়া হয়। জোনাইৰ এই তেল ক্ষেত্ৰখনে এই ক্ষেত্ৰত এক ডাঙৰ সকাহ দিব পাৰে।

তেল নিষ্কাশনৰ দৰে এটা বিশাল প্ৰকল্পত কেৱল উচ্চ শিক্ষিত অভিযন্তা বা কাৰিকৰী বিশেষজ্ঞৰে কাম নচলে। ইয়াত হাজাৰ হাজাৰ অনা-কাৰিকৰী শ্ৰমিক, নিৰাপত্তা কৰ্মী, গাড়ী চালক, কাৰ্যালয়ৰ সহকাৰী, চাফাই কৰ্মী আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ সেৱা আগবঢ়োৱা লোকৰ প্ৰয়োজন হয়। থলুৱা যুৱক-যুৱতীসকলে এইবোৰত প্ৰত্যক্ষভাৱে সংস্থাপন লাভ কৰিব। ইয়াৰ উপৰি, পৰোক্ষভাৱে সা-সামগ্ৰীৰ যোগান ধৰা, সৰু-বৰ কেন্টিন চলোৱা বা অন্যান্য সহায়ক ব্যৱসায়ৰ জৰিয়তেও বহু পৰিয়ালে জীৱিকা উপাৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হ’ব। ই স্থানীয় যুৱ প্ৰজন্মক স্বাৱলম্বী হ’বলৈ এক ডাঙৰ প্লেটফৰ্ম প্ৰদান কৰিব।

৫. পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু ভৌগোলিক প্ৰত্যাহ্বান
যিকোনো ঔদ্যোগিক বিকাশত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু স্পৰ্শকাতৰ দিশটো হ’ল পৰিৱেশ সুৰক্ষা। অৰ্থনৈতিক লাভালাভৰ উল্লাসত আমি প্ৰকৃতিৰ ক্ষতি হ’বলৈ দিব নোৱাৰো। জোনাইৰ এই তেল ক্ষেত্ৰখন যিটো অঞ্চলত অৱস্থিত, সেই কবু চাপৰি ভৌগোলিকভাৱে অত্যন্ত সংবেদনশীল।
প্ৰথম প্ৰত্যাহ্বানটো হৈছে ইয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থিতি। কবু চাপৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ বুকুত অৱস্থিত এটা দ্বীপসদৃশ অঞ্চল। বাৰিষা কালত এই অঞ্চলটো বানপানী আৰু তীব্ৰ খহনীয়াৰ কৱলত পৰে। এনে এটা পৰিৱেশত নদীৰ মাজত খাৰুৱা তেলৰ দৰে জ্বলনশীল পদাৰ্থ নিষ্কাশন কৰাটো এক অতি কঠিন আৰু বিপদসংকুল কাম। সামান্য অসাৱধানতাৰ বাবে যদি তেল নিৰ্গমন বা নদীৰ পানীত তেল মিহলি হোৱাৰ দৰে ঘটনা ঘটে, তেন্তে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত থকা বিলুপ্তপ্ৰায় শিহু, বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মাছ আৰু জলচৰ প্ৰাণীসমূহৰ অস্তিত্ব বিপন্ন হৈ পৰিব।

দ্বিতীয় ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বানটো হ’ল জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ সুৰক্ষা। কবু চাপৰি অঞ্চলটো ঐতিহ্যমণ্ডিত পোবা সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ঠিক মাজভাগত অৱস্থিত। ই বন্যপ্ৰাণী, বিশেষকৈ বন্য হস্তীৰ এটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ যাতায়াতৰ পথ বা কৰিডৰ। ইয়াত যেতিয়া গধুৰ যন্ত্ৰ-পাতি চলিব, ডাঙৰ লাইট জ্বলিব আৰু মানুহৰ কোলাহল বাঢ়িব, তেতিয়া বন্যপ্ৰাণীসমূহৰ স্বাভাৱিক বিচৰণ ভূমিত ব্যাঘাত জন্মিব। ইয়াৰ ফলত হাতী-মানুহৰ সংঘাত ভৱিষ্যতে আৰু অধিক বৃদ্ধি পোৱাৰ আশংকা নুই কৰিব নোৱাৰি।

৬. গধুৰ তেলৰ প্ৰত্যাহ্বান আৰু আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ প্ৰয়োজন
কাৰিকৰী দিশৰ পৰা চালে দেখা যায় যে কবু চাপৰিত পোৱা তেলখিনি আমাৰ অসমৰ অন্যান্য ঠাইত পোৱা সাধাৰণ তেলৰ দৰে জুলীয়া নহয়। এই তেল অত্যন্ত গধুৰ আৰু ডাঠ। সাধাৰণ পাম্প বা পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে ইয়াক মাটিৰ তলৰ পৰা ওপৰলৈ তুলি অনাটো প্ৰায় অসম্ভৱ।

ইয়াৰ বাবে অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডক বিশ্বমানৰ অত্যন্ত আধুনিক আৰু ব্যয়বহুল প্ৰযুক্তিৰ প্ৰয়োজন হ’ব। ইয়াত ভূ-গৰ্ভলৈ অতি উচ্চ চাপৰ ভাপ বা বিশেষ ৰাসায়নিক পদাৰ্থ পঠিয়াই তেলখিনিক তৰল কৰাৰ দৰে জটিল পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব। নদীৰ সুঁতি সলনি নোহোৱাকৈ বা নদীৰ গৰা খহনীয়াৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বিশেষ ড্ৰিলিং প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব। এই সকলোবোৰ কাৰণতে এই প্ৰকল্পটোৰ পৰা প্ৰকৃত বাণিজ্যিক উৎপাদন আৰম্ভ হ’বলৈ এতিয়াও প্ৰায় ৩ ৰ পৰা ৫ বছৰ বা তাতকৈও অধিক সময়ৰ প্ৰয়োজন হ’ব। বৰ্তমান ইয়াক লৈ গভীৰ অধ্যয়ন আৰু আইনী অনমোদনৰ কাম-কাজসমূহ চলি আছে।

৭. নিজস্ব আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী
ধেমাজিৰ জোনাইত তেলৰ ভাণ্ডাৰ পোৱাৰ এই সমগ্ৰ বিষয়টোক যদি আমি এক নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগীৰে বিশ্লেষণ কৰোঁ, তেন্তে দেখা পাম যে ই এক দুমুখীয়া তৰোৱালৰ দৰে। এফালে যেনেকৈ ইয়াৰ ভিতৰত সোমাই আছে উত্তৰ পাৰৰ অৰ্থনৈতিক মুক্তি আৰু উন্নয়নৰ বিপুল সম্ভাৱনা, আনফালে আকৌ ই কঢ়িয়াই আনিছে পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ প্ৰতি এক ডাঙৰ ভাবুকি।

আমি কেৱল পৰিৱেশৰ দোহাই দি উন্নয়নক পিঠি দিব নোৱাৰো, কাৰণ ধেমাজি-জোনাইৰ মানুহক কৰ্মসংস্থাপন আৰু অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বীতাৰ অত্যন্ত প্ৰয়োজন। ঠিক একেদৰে, কেৱল টকা পইচা বা উদ্যোগৰ স্বাৰ্থত আমি আমাৰ আপুূৰুগীয়া পোবা বনাঞ্চল বা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত তেলৰ বিষ ঢালি দিবও নোৱাৰো। ইয়াৰ একমাত্ৰ সমাধান হ’ল— এক সুসমন্বিত আৰু বহনক্ষম উন্নয়নৰ আৰ্হি।
অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড আৰু চৰকাৰে লাভৰ অংক কৰাৰ পূৰ্বে পৰিৱেশ সুৰক্ষাক প্ৰথম অগ্ৰাধিকাৰ দিব লাগিব। আজিৰ দিনত সমগ্ৰ বিশ্বতে পৰিৱেশ অনুকূল আৰু অতি সুৰক্ষিত প্ৰযুক্তি উপলব্ধ হৈছে, যাৰ জৰিয়তে প্ৰকৃতিৰ ক্ষতি নকৰাকৈ সম্পদ আহৰণ কৰিব পৰা যায়। স্থানীয় ৰাইজক অন্ধকাৰত নাৰাখি সকলো কথা স্পষ্ট কৰিব লাগিব আৰু তেওঁলোকৰ সুৰক্ষা সুনিশ্চিত কৰিব লাগিব। যদি অইল ইণ্ডিয়াই বিজ্ঞানসন্মতভাৱে আৰু সম্পূৰ্ণ সতৰ্কতাৰে এই তেল নিষ্কাশন কৰিব পাৰে, তেন্তে ই অসমৰ বাবে এক বৰদান বুলি প্ৰমাণিত হ’ব। অন্যথা, ই এক ডাঙৰ প্ৰাকৃতিক বিপৰ্যয়ৰো কাৰণ হৈ পৰিব পাৰে। গতিকে, অনাগত সময়ত অতি দায়িত্বশীল পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰাটো চৰকাৰ আৰু উদ্যোগ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰীক্ষা হ’ব।

তথ্যৰ উৎস;
*অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডৰ চৰকাৰী বাৰ্ষিক প্ৰতিবেদন আৰু ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপ শাখাৰ তথ্য।
*অসমৰ আগশাৰীৰ দৈনিক বাতৰি কাকত 'দ্য অসম ট্ৰিবিউন' আৰু 'আমাৰ অসম'ত প্ৰকাশিত জোনাইৰ হাইড্ৰ’কাৰ্বন আৱিষ্কাৰ সম্পৰ্কীয় বিশেষ প্ৰতিবেদন।